Penicilline-allergie

Een patiënt zegt je penicilline-allergisch te zijn of dat staat zo vermeld in het dossier. Maar klopt dat wel?

In ongeveer 1% van de gevallen gaat het om een echte penicilline-allergie met als meest voorkomende overgevoeligheidsreacties:

de onmiddellijke Type I of IgE-gemedieerde: type reactie met kliniek van urticaria, angio-oedeem, rhinoconjunctivitis, bronchospasmen/astma, hypotensie, hartaritmie en in ernstige gevallen anafylaxie (binnen het uur na inname)
de laattijdige Type IV of T-cel gemedieerde: type reactie met kliniek van huidreactie/rash gaande van maculopapuleus exantheem (niet-ernstig) tot SCAR: SJS/TEN, DRESS, AGEP (dagen tot weken na inname)

De Type II (anemie of trombocytopenie) en Type III (serumziekte) overgevoeligheidsreacties komen echter veel minder voor.

In alle andere gevallen kan het penicilline-allergie label ontkracht worden. Het onterecht labelen van een penicilline-allergie heeft heel wat gevolgen:

toegenomen gebruik van breedspectrum antibiotica met meer kans op resistentie
toegenomen kost voor de gezondheidszorg door o.a. een langere hospitalisatieduur, meer heropnames, hogere kostprijs van alternatieve antibiotica, ...
toegenomen morbiditeit en mortaliteit door o.a. onderbehandeling en bijwerkingen met alternatieve antibiotica, ...

Daarom is het belangrijk om na te gaan of het om een echte penicilline-allergie gaat.

Welke vragen stel je verder aan de patiënt?

Aan de hand van een vragenlijst in het dossier kan een anamnese van penicilline-allergie worden uitgevoerd.
Het invullen van deze vragenlijst leidt tot een advies over het gebruik van bèta-lactam antibiotica.

Indien een 2-staps toediening geadviseerd wordt, wordt verwezen naar het protocol 2-staps toediening van bèta-lactam antibiotica.
Daarnaast kan het beleid rond cefalosporine-gebruik bij een (vermeende) penicilline-allergie, alsook de samenvattende flowchart geraadpleegd worden.